Uwagi Stowarzyszenia „miastoDrzew” do rozporządzenia ws. pomników przyrody

Pod koniec września br. Minister Środowiska przedstawił projekt Rozporządzenia w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody. Wzięliśmy udział w konsultacjach tego dokumentu, bo naszym zdaniem, jego treść nie do końca wychodzi naprzeciw ochronie najcenniejszych drzew.

Przede wszystkim odnieśliśmy się do minimalnych obwodów drzew, które mają stanowić kryterium ochrony pomnikowej. Opierając się na analizie drzew pomnikowych Dolnego Śląska przeprowadzonej przez Fundację EkoRozwoju doszliśmy do wniosku, że aż 25% tych drzew nie spełnia kryterium ochrony pomnikowej. W ustawie zastosowano medianę rozmiarów drzew pomnikowych jako podstawę do rekomendowania rozmiarów granicznych. W naszym przekonaniu nie jest to adekwatne, ponieważ pozostawia co najmniej połowę drzew pomnikowych poniżej kwalifikującego progu. Przykładowo w mieście Lądek Zdrój na 87 drzew pomnikowych tylko cztery spełniają nowe limity. Bardziej odpowiednie byłoby zaproponowanie mediany obniżonej o odchylenie standardowe, co zapewniłoby objęcie limitem niemal wszystkich, poza najcieńszymi, ustanowionych pomników przyrody. Proponujemy przesunięcie całej tabeli granicznych obwodów o kategorię w dół (czyli o 50 cm), co pozwoli na objęcie obwodów odpowiadającym większości istniejących pomników przyrody Jako minimum proponujemy obniżenie o 50 cm wymaganych obwodów dla następujących gatunków: brzoza, dąb, grab, jesiony, kasztanowiec, lipy, platan, sosna zwyczajna, wiązy, topole gatunków rodzimych.

W związku z faktem, że paragrafie 2 Rozporządzenia przedstawiono dwa kryteria uznawania obiektów za pomniki przyrody (obwód oraz kryterium jakościowe), bez jednoznacznego wskazania, czy są to kryteria, które obiekt ma spełnić łącznie czy wystarczy jedno z nich, zawnioskowaliśmy, aby potraktować je oddzielnie. Zaproponowaliśmy, aby nadać pierwszemu zdaniu paragrafu 2 brzmienie: „Za pomniki przyrody mogą zostać uznane drzewa spełniające przynajmniej jedno z poniższych kryteriów”.

Zawnioskowaliśmy również, by do kryteriów jakościowych (§ 2. pkt 2) dodać: „należące do gatunków rzadko występujących, w tym objętych ochroną gatunkową; należące do rzadko występujących odmian gatunków; stanowiące siedliska roślin, zwierząt lub grzybów objętych ochroną gatunkową, zagrożonych wyginięciem lub rzadko występujących”.

Chcielibyśmy także, aby w Rozporządzeniu doprecyzowano sposób obliczania obwodów dla drzew wielopiennych oraz drzew bez pni. Kolejną sprawą jest włączenie do rozporządzenia paragrafu dotyczącego roślin pnących (np. bluszcz), które aktualnie mogą być uznawane za pomniki przyrody, a w projekcie rozporządzenia nie zostały uwzględnione. Na terenie Wrocławia znajdują się dwa takie obiekty: na pl. Św. Macieja oraz przy ul. Pasteura.

Pełna treść uwag w pliku poniżej. Mamy nadzieję, że zostaną one uwzględnione.

Uwagi Stowarzyszenia „miastoDrzew” do rozporządzenia ws. pomników przyrody

platan

Czy uratujemy drzewa przy ulicy Wolności w Brzegu?

W dniu 22 sierpnia 2017 r. skierowaliśmy wniosek do Burmistrza Miasta Brzegu o zmianę zakresu przebudowy ul. Wolności w Brzegu tak, aby nie obejmowała wycinki drzew. W ramach modernizacji ul. Wolności  urzędnicy zaplanowali usunięcie wszystkich drzew, w ich miejsce mają powstać miejsca parkingowe oraz droga dla rowerów. Przebudowa budzi spore kontrowersje. Naszym zdaniem wycinka drzew jest nieuzasadniona, a ulicę można zmodernizować zachowując zadrzewienia, które są jej niewątpliwym atutem.

brzeg-drzewa

Ulica Wolności w Brzegu, źródło

 

Aleksandra Zienkiewicz Przewodnicząca
Stowarzyszenie Ochron Drzew „miastoDrzew”
miastodrzew@gmail.com

 

Sz. P. Jerzy Wrębiak
Burmistrz Brzegu
um@brzeg.pl

 

Szanowny Panie Burmistrzu,

 

w imieniu Stowarzyszenia Ochrony Drzew „miastoDrzew” wnioskuję w trybie art. 241 Kodeksu Postępowania Administracyjnego o zmianę zakresu przebudowy ul. Wolności w Brzegu tak, aby nie obejmowała wycinki drzew.

 

Uzasadnienie:

 

Nasz wniosek popieramy następującymi argumentami:

 

1. Przebudowa ul. Wolności ma być dofinansowana ze środków przeznaczanych na walkę z niską emisją. Zanieczyszczenia niskoemisyjne pochodzą z palenisk na paliwa stałe oraz z samochodów o silnikach spalinowych i hybrydowych. Drzewa zaś, w szczególności dojrzałe, działają jak wielkie filtratory, czyli zmniejszają takie zanieczyszczenia, zarówno pyłowe, jak i chemiczne (tlenki azotu, ozon, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, itp). Duże drzewo może w ciągu roku usunąć 1,9 kg zanieczyszczeń, drzewo średnich rozmiarów – 1,26 kg, a drzewo małe – 0,54 kg (źródło: Szczepanowska i Sitarski 2015, badania drzew na Pradze Północ w Warszawie). Co istotne, na pozbawionych drzew ulicach zanieczyszczeń pyłowych jest 3-4 razy więcej, niż tam, gdzie rosną drzewa przydrożne (źródło: Robinette 1972).

 

2. Wysoce niefortunnym zbiegiem okoliczności jest usuwanie drzew pod drogę rowerową. Ruch rowerowy określany jest jako ekologiczny, ponieważ jest bezemisyjny. Niestety, sytuowanie drogi rowerowej w taki sposób, by jednocześnie usunąć drzewa, stawia pod znakiem zapytania ową „ekologiczność”, ponieważ usunięcie drzew będzie stanowić niepowetowaną stratę zarówno w krajobrazie, jak i środowisku, co wykazaliśmy w punkcie 1.

 

Również niepokojąco wyglądają plany usunięcia drzew pod miejsca parkingowe (równoległe), podczas gdy obecnie po tej stronie ulicy samochody zaparkowane są równolegle na jezdni, zupełnie nie kolidując z drzewami.

 

3. Ul. Wolności jest spokojną ulicą, po której nie odbywa się nadmierny ruch samochodów. Z tego względu nie ma uzasadnienia dla budowania infrastruktury dedykowanej dla rowerzystów. Ruch rowerów na takiej ulicy powinien odbywać się na zasadach ogólnych. Dla zwiększenia bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu drogowego można zastosować proste fizyczne środki spowolnienia ruchu, jak progi wyspowe (po których muszą przejechać auta osobowe, ale autobusy już nie). Tego typu rozwiązania stosowane są w bardzo wielu miastach niemieckich, w tym w stolicy, Berlinie, ale także z powodzeniem są wprowadzane we Wrocławiu, który jest w awangardzie, jeśli chodzi o rozwój infrastruktury dla rowerzystów. Zalety tego rozwiązania są nie do przecenienia: zachowany zostaje dojrzały drzewostan, rowerzyści mogą bezpiecznie poruszać się ulicą, a auta mogą się płynnie poruszać.

 

Warto nadmienić, że obecność drzew wzdłuż ulic przyczynia się do obniżenia średniej prędkości samochodów, co najmniej o 5 km/h (źródło: Dun Burden, „22 benefits of street trees”). Dla bezpieczeństwa ma to niebagatelne znaczenie.

 

4. Drzewa w otoczeniu budynków mieszkalnych ściśle wpływają na jakość życia. Ich oddziaływanie nie jest tylko fizyczne: drzewa obniżają napięcie i stres oraz ciśnienie krwi, uspokajają, a jednocześnie zwiększają koncentrację. A także – tworzą przyjemną w odbiorze przestrzeń. Dlatego pozbawienie ulicy Wolności drzew spowoduje utratę jej atrakcyjności dla rowerzystów i pieszych. Doskwierający będzie też brak cienia. Efektem tego może być, paradoksalne, omijanie tej ulicy w upalne dni.

 

5. Drzewa wyparowując wodę i dając cień, zmniejszają odczuwalną temperaturę powietrza, co ma szczególne znaczenie latem. Pomiary prowadzone w letni gorący dzień wykazały, że przy temperaturze powietrza 32°C, bezpośrednio nasłoneczniona powierzchnia asfaltowa miała temperaturę 52°C, betonowa 42°C, odkryty trawnik 35°C, a pod koroną drzewa zanotowano 28°C, czyli różnica pomiędzy nasłonecznioną nawierzchnią asfaltową a terenem osłoniętym koroną drzewa może dochodzić nawet do 24°C (źródło: Simonds 1983). Z tego powodu wydłużana jest również żywotność nawierzchni ulic i chodników – dzięki zmniejszeniu amplitudy temperatury w ciągu doby.

 

Te właściwości drzew mają także znaczenie dla osób mieszkających w budynkach usytuowanych przy nich: duże drzewo w gorące letnie popołudnie może wyparować ponad 265 litrów wody na godzinę, a związany z tym efekt chłodzący można porównać do pracy pięciu przeciętnych klimatyzatorów (źródło: Leonard 1972). Ów efekt pozwala zmniejszyć wysokość nakładów na klimatyzację latem. Z kolei zimą, dzięki ograniczaniu szybkości wiatru, drzewa rosnące w pobliżu budynków mogą zmniejszyć zużycie opału o 10- 25% (źródło: Szczepanowska 2001), co również ma znaczenie w walce z niską emisją.

 

6. Istnieje ryzyko, że inwestycja w tej formie może być zakwestionowana przez dysponującego środkami na walkę z niską emisją, jeśli istotna część środków zostanie wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem, tj. na działania nieprzyczyniające się do spadku zanieczyszczeń powietrza. A budowa infrastruktury drogowej kosztem drzew, które do tej pory redukowały zanieczyszczenia, może być uznana za takie działanie.

 

Biorąc pod uwagę powyższe, apelujemy o ponowne przeanalizowanie możliwych rozwiązań przy modernizacji ulicy Wolności i aneksowanie umowy, w celu osiągnięcia lepszego efektu środowiskowego, ukierunkowanego na zmniejszenie niskiej emisji.

 

Zgodnie z art. 39(1) par. 1 KPA, proszę o odpowiedź na niniejszy wniosek wyłącznie w formie elektronicznej na adres e-mail: miastodrzew@gmail.com.

Z poważaniem,
Aleksandra Zienkiewicz
Przewodnicząca Stowarzyszenia „miastoDrzew”

Wniosek do burmistrza Brzegu w sprawie zmiany zakresu przebudowy ul. Wolności